A wygląda tak niegroźnie. Taki mały niepozorny papierek, trochę celulozy, trochę atramentu. Co tam może być szkodliwego? A jednak pozory mylą…
Stykamy się z nimi codziennie. Do tego popularna loteria paragonowa organizowana przez państwo polskie jeszcze bardziej skłoniła ludzi do większego obrotu tymi papierkami. Paragony. Niby nic wielkiego. Mogłoby się wydawać. Ale to nie zwykły papier z nadrukiem. To papier termiczny zawierający bisfenol A (w skrócie BPA).

Uzależnieni od bisfenolu A

Bisfenol A (w skrócie BPA) to substancja nie występująca naturalnie w środowisku. Została ona stworzona przez człowieka, w laboratorium. Szybko stała się hitem przemysłu. Znalazła zastosowanie w większości jego gałęziach. I w ten sposób rozpowszechniła się po całym świecie i znajduje się obecnie wszędzie wokół nas. Każdy ma ją obecnie w domu i niemal każdy ma ją już w sobie. Mimo, że to substancja naturalnie nie występująca w przyrodzie – aż 90% społeczeństwa ma ją w swoim ciele. Nawet płody i noworodki nie są od niej wolne. Jak się tam dostała? Przez układ pokarmowy, przez skórę oraz drogą wziewną (przez wdychanie).  Nic w tym dziwnego skoro jest tak powszechna. BPA jest obecny w większości produktów plastikowych i metalowych. Czyha na nas m.in. w opakowaniach do żywności, w plastikowym blenderze, w czajniku elektrycznym, ale też… w paragonach.

Czy wszystkie paragony to samo zło?

W Europie około 80% paragonów z kas fiskalnych jest wytwarzanych z BPA.
No dobra, ale co z tego wynika? Udowodniono, że bisfenol A świetnie przedostaje się do organizmu przez skórę. Penetruje szybko wgłąb skóry, a żadne mycie rąk tu nic nie pomoże – nie wymyjemy go. Do tego jeżeli dotyka się go nawilżonymi rękami lub posmarowanymi kremem to wnikanie tej chemicznej substancji odbywa się kilkukrotnie intensywniej. Wykazano, że sprzedawcy, mający często styczność z papierem termicznym z kas fiskalnych mają średnio o 30% więcej BPA w organizmie niż inne grupy zawodowe. I chociaż istnieją też technologie wytwarzania papieru termicznego bez bisfenolu A (i innych jego odmian jak  bisfenol S) to są one na razie rzadko stosowane.

BPA aż taki szkodliwy?

Przeprowadzono już tysiące badań weryfikujących szkodliwość BPA. Około 90% z nich wykazuje toksyczne działanie tej substancji na organizmy żywe. Wiadomo bez cienia wątpliwości, że wpływa on mocno na układ hormonalny. Jest podejrzany o przyczynianie się do zmniejszenia płodności u kobiet i mężczyzn. Ponadto wykazano niejednokrotnie jego działanie mutagenne. Oznacza to, że zmienia on materiał genetyczny (DNA) powodując jego mutacje. Dodatkowo w badaniach wykazano negatywny wpływ na rozwój mózgu, wpływ na rozwój nowotworów hormonozależnych (rak piersi, rak prostaty), a także silny związek z powstaniem cukrzycy typu 2 oraz chorobami układu sercowo-naczyniowego. Na zwierzętach wykazano też, że narażenie wysoką dawką BPA zwierząt ciężarnych może mieć wpływ na aż kolejne 3 pokolenia! Badań jest naprawdę wiele na temat BPA – i jest to niezmiernie wciągająca lektura! Nieco przerażająca lektura...

Organizacje zdrowia śpią spokojnie

Mimo tych wszystkich doniesień o toksyczności BPA, organizacje zdrowia jak FDA i EFSA nadal nie potwierdzają tego zagrożenia. Z jednej strony podtrzymują, że zbyt mało jest badań na ludziach. Z drugiej, wysuwają przypuszczenie, że jak wprowadzi się zakaz stosowania BPA – to przemysł sięgnie po inne, mniej zbadane alternatywy. Alternatywy, których szkodliwość może być znacznie większa od tych, które znamy. Trzeba przyznać, że mają w tym trochę racji. Przemysł sobie poradzi... Niektóre firmy wytwarzające produkty deklarowane jako „BPA free” (wolne od BPA) zaczęły używać po prostu bisfenol S. Na jego temat jeszcze mało wiadomo,  ale pierwsze badania pokazują, że prawdopodobnie nie jest wcale lepszy od BPA.

Jak nie zwariować

Nie da się obecnie całkowicie uniknąć ekspozycji na BPA. No chyba, że ktoś chce wypróbować życie pustelnika… Jak zatem rozsądnie podejść do zagadnienia bisfenolu?

  • Unikać puszek. Przede wszystkim poprzez unikanie największego źródła BPA. A tym na dzień dzisiejszy zdaje się być jedzenie z puszek. Wykazano, że jedzenie przez kilka dni 1 posiłku z puszki zwiększa aż o 1000% ilość BPA, który trafia do organizmu człowieka.
    Uwaga: Wyjątkiem są tu puszki dedykowane pod żywność dla dzieci. Te puszki (np. z mlekiem modyfikowanym) są wolne od BPA.

  • Grupy ryzyka. Szczególna ostrożność zalecana jest parom starające się o potomstwo ze względu na mocną ingerencję tej substancji w układ hormonalny. A jeszcze bardziej uważać powinny kobiety w ciąży, jako że bisfenol A przechodzi przez łożysko i może czynić szkody u rozwijającego się dziecka.

Czy zbierać paragony?

Ilość, która dostaje się z paragonów do organizmu jest nadal kilkakrotnie mniejsza niż ta dostająca się wraz z żywnością z puszek. Dlatego uczynimy dużo więcej dla zdrowia jedząc świeże potrawy (niepakowane w folie ani metalowe opakowania) niż zaprzestania zbierania paragonów. Jednak dzieciom nie dawałabym paragonów do zabawy, a kobietom w ciąży zaleciła dwukrotne zastanowienie się czy paragon fiskalny jest im niezbędny. W najtrudniejszej sytuacji pozostaną pracownice supermarketów starające się o dziecko lub będące w ciąży. Pozostaje im poprosić o tymczasową zmianę stanowiska i liczyć na to, że wejdą w obrót bezpieczne zamienniki dla BPA w papierach termicznych.

 


Jeśli tekst Cię zainteresował, a tematyka zdrowia jest Ci bliska - Polub nas na FB 🙂

Unable to display Facebook posts.
Show error

Error: Error validating application. Application has been deleted.
Type: OAuthException
Code: 190
Please refer to our Error Message Reference.


 

Źródło:

  1. Andrea W. Schwartzand Philip J. Landrigan; Bisphenol A in Thermal Paper Receipts: An Opportunity for Evidence-Based Prevention; Environ Health Perspect. 2012 Jan; 120(1): a14–a15.
  2. vom Saal FS, Hughes C; An extensive new literature concerning low-dose effects of bisphenol A shows the need for a new risk assessment; Environ Health Perspect. 2005 Aug;113(8):926-33.
  3. Jenny L. Carwile i in.; Canned Soup Consumption and Urinary Bisphenol A: A Randomized Crossover Trial; JAMA. 2011 Nov 23; 306(20): 2218–2220.
  4. Andrea W. Schwartzand Philip J. Landrigan; Bisphenol A in Thermal Paper Receipts: An Opportunity for Evidence-Based Prevention; Environ Health Perspect. 2012 Jan; 120(1): a14–a15.